W tej książce: "Polska jako państwo narodowe. Historia i pamięć"  najważniejsze jest dla nas umiejscowienie problematyki konfliktów etnicznych w szerszych ramach procesów społecznych i politycznych, dokonujących się w społeczeństwie polskim, czyli  ciągle - przede wszystkim dla nas - aktualne pytanie o kształt narodu polskiego. Idziemy w kierunku, interesującym juz przed laty Wojciecha Wrzesińskiego i związanych z nim badaczy, którzy pisali: "Problem podstawowy, jaki jawi się w rozważaniach nad narodem, to wątpliwość - kogo uznać za naród polski. czy wyłącznie Polaka urodzonego z rodziców polskich i posługującego się językiem polskim, czy także asymilowanego Żyda, Niemca, czasem Białorusina, sporadycznie Ukraińca, a więc wszystkich, którzy przyjęli polskość <z wyboru>". 
          My postanowiliśmy sformułować to pytanie trochę inaczej, zapytać nie tylko o społecznie uznawane kryteria przynależności do narodu, ale także o znaczenia, jakie przypisywano pojęciu narodu. Próbujemy wyjaśnić temat pozornie wąski, ale mający bardzo wiele aspektów. 
         W naszych rozważaniach szukamy odpowiedzi na pytanie, jakie są i jak się zmieniają kryteria przynależności do narodu polskiego. Kto określany jest jako "swój", a kto jako "obcy" podlega wykluczeniu, ale także kto określa się jako "swój" i aspiruje do członkostwa w narodowej wspólnocie, a kto jako "obcy" dystansuje się od niej (bo także taki problem pojawia się w odniesieniu do obywateli polskich innej niż polska narodowość.