Działalność Instytutu Wschodniego  w Warszawie 1926-1939   Ireneusz Piotr Maj  .. Wydawca: Instytut Studiów Politycznych PAN, Oficyna Wydawnicza RYTM  Warszawa 2007, format  210*148 mm, stron 336, oprawa twarda  ISBN: 978-83-60580-13-4    ISBN: 978-83-7399-249-8  Cena postawowa: 44,00 PLN            Księgarnia ISP PAN:  33,00 PLN         tel. (22) 825-52-21 w.115,   fax (22) 825-21-46,  books@isppan.waw.pl

         Zainteresowanie państwa polskiego, jego instytucji i obywateli problematyką wschodnią, zwłaszcza procesami politycznymi, społecznymi i gospodarczymi zachodzącymi na obszarze byłego imperium carskiego bądź sowieckiego, a obecnie postsowieckiego jest absolutnie niezbędne dla bezpieczeństwa Rzeczypospolitej. 
         Polskie kręgi polityczne II Rzeczypospolitej zdawały sobie sprawę z konsekwencji sąsiadowania na rozległej granicy wschodniej z ideologicznym państwem "nowego typu", głoszącym wprost hasło zniszczenia burżuazyjnych sąsiadów. W ocenie polskich elit politycznych dla strategicznie rozumianego bezpieczeństwa państwa, dla jego stabilnej pozycji w trudnym także z uwagi na konflikty z pozostałymi sąsiadami (Niemcy, Czechosłowacja, Litwa) otoczeniu międzynarodowym działania dyplomatyczne i utrzymywanie w gotowości sił zbrojnych nie stanowiło dostatecznej ochrony. 
         Władze II Rzeczypospolitej rozumiały, iż dla strategicznie rozumianego bezpieczeństwa państwa, dla jego stabilnej pozycji w trudnym, skonfliktowanym otoczeniu międzynarodowym należy przygotowywać nie tylko kadry wojskowe i dyplomatyczne. Doceniały wagę kształtowania społeczeństwa obywatelskiego, świadomego swej odpowiedzialności za państwo, kultywyjącego jego tradycjei interesy geopolityczne. Widziały potrzebę tworzenia w tym celu instytucji, wszechstronnego edukowania, mentalnego przygotowywania na wypadek wojny. Dlatego podjęto szereg działań mieszczących się poza domeną dyplomacji, charakteru dywersyjnego, edukacyjnego, nawet sfery kultury. 
          W tym nurcie mieściły sie takie posunięcia jak powolanie do życia Instytutu naukowego Badania Komunizmu, Instytutu Naukowo-Badawczego Europy Wschodniej w Wilnie, wydawanie czasopism i specjalistycznych biuletynów: "Przegląd Wschodni", "Wschód-Orient", "Walka z Bolszewizmem" i "Rosja Sowiecka", a także szereg innych podobnych przedsięwzięć. Jednym z najważniejszych było uruchomienie w 1926 roku  warszawskiego Instytutu Wschodniego.
          Książka Ireneusza Piotra Maja to pionierska monografia poświęcona Instytutowi Wschodniemu w Warszawie - placówce społeczno-naukowej powołanej 12 marca 1926 r. do podtrzymywania stosunków naukowych i kulturalnych Polski ze Wschodem, prowadzenia kursów językowych i wykładów o tematyce orientalnej. Za fasadą takiego programu kryły się zadania polityki wschodniej obozu belwederskiego - propagowanie idei prometejskiej: oddziaływanie w kierunku rozbudzenia świadomości narodowej i inspirowanie dążeń wyzwoleńczych ludów ZSRR.
          Autor omawia genezę Instytutu Wschodniego, jego strukturę, kadrę, formy działalności, m.in.
aktywizację współpracy z emigracją ukraińską, kaukaską, tatarską, funkcjonowanie orientalistycznego Koła Młodych, skupiającego młodzież prometejską, i Szkoły Wschodoznawczej, współpracę z Oddziałem II Sztabu Generalnego, także przyczyny kryzysu, jaki ogarnął Instytut pod koniec lat trzydziestych i próby jego przezwyciężenia. Omówione zostały również powojenne losy kadry Instytutu i działalność londyńskiego Instytutu Wschodniego "Reduta".

*

Spis treści

Order  form